Mannelijke onvruchtbaarheid en ICSI-behandeling: een moderne aanpak

Mannelijke onvruchtbaarheid en ICSI: mannelijke onvruchtbaarheid begrijpen en behandelen

Mannelijke onvruchtbaarheid is een belangrijke en vaak onderschatte oorzaak van problemen om zwanger te worden. Onderzoek toont aan dat mannelijke factoren betrokken zijn bij ongeveer 40% tot 50% van alle gevallen van onvruchtbaarheid, hetzij als enige oorzaak, hetzij naast vrouwelijke factoren. Ondanks deze cijfers heeft mannelijke onvruchtbaarheid van oudsher minder aandacht gekregen dan vrouwelijke onvruchtbaarheid, zowel in het publieke debat als in de klinische praktijk. Het goede nieuws is dat vooruitgang in de voortplantingsgeneeskunde, met name de intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI), de behandeling van mannelijke onvruchtbaarheid heeft veranderd, waardoor zelfs mannen met ernstige sperma-afwijkingen biologische kinderen kunnen verwekken.

GynoLife IVF Center op Cyprus, hanteren wij een complete aanpak van mannelijke onvruchtbaarheid en bieden wij grondige diagnostische onderzoeken en geavanceerde behandelmogelijkheden, waaronder ICSI en chirurgische zaadwinning. Deze gids gaat uitgebreid in op mannelijke onvruchtbaarheid, de oorzaken, de diagnose en de moderne behandelmogelijkheden die in 2026 beschikbaar zijn.

Mannelijke onvruchtbaarheid begrijpen

Mannelijke onvruchtbaarheid verwijst naar het onvermogen van een man om bij te dragen aan een bevruchting na een jaar van regelmatige, onbeschermde geslachtsgemeenschap. De diagnose wordt gesteld via een grondig onderzoek dat doorgaans bestaat uit het doornemen van de medische voorgeschiedenis, een lichamelijk onderzoek en een of meer zaadanalyses. Mannelijke onvruchtbaarheid kan voortkomen uit problemen met de zaadproductie, de zaadfunctie of het transport van zaad, en in veel gevallen is er meer dan één factor bij betrokken.

Veelvoorkomende oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid

De oorzaken van mannelijke onvruchtbaarheid zijn divers en kunnen in enkele brede categorieën worden ingedeeld:

Stoornissen in de spermaproductie

• Varicocele: Een verwijding van de aderen in het scrotum, die tot 40% van de onvruchtbare mannen treft. Varicocèles kunnen de temperatuur rond de testikels verhogen, wat de zaadproductie en -kwaliteit schaadt.
• Hormonale disbalans: Een laag testosteron, een verhoogd prolactine of schildklieraandoeningen kunnen de zaadproductie verstoren. Deze aandoeningen zijn vaak te behandelen met medicatie of hormoontherapie.
• Genetische factoren: Chromosomale afwijkingen zoals het syndroom van Klinefelter (47,XXY) of microdeleties van het Y-chromosoom kunnen leiden tot afwezige of sterk verminderde zaadproductie.
• Niet-ingedaalde testikels: Een voorgeschiedenis van cryptorchisme (niet-ingedaalde testikels) houdt verband met een verstoorde spermatogenese, zelfs na chirurgische correctie.
• Infecties: Infecties van de voortplantingsorganen, waaronder seksueel overdraagbare infecties, epididymitis en orchitis (zoals bof-orchitis), kunnen de testikels beschadigen en de zaadproductie beïnvloeden.
• Medicijnen en toxines: Bepaalde medicijnen (waaronder sommige antibiotica, bloeddrukverlagers en chemotherapie), anabole steroïden, recreatieve drugs en milieugifstoffen kunnen de zaadproductie schaden.

Problemen met het transport van zaadcellen

• Obstructieve azoöspermie: Blokkades in de zaadleider, de spuitkanalen of de bijbal kunnen voorkomen dat zaadcellen het ejaculaat bereiken. Deze blokkades kunnen ontstaan door infecties, operaties (waaronder vasectomie) of aangeboren aandoeningen zoals het aangeboren tweezijdig ontbreken van de zaadleider (CBAVD), dat verband houdt met het taaislijmziekte-gen.
• Ejaculatiestoornis: Aandoeningen zoals retrograde ejaculatie (waarbij het sperma in de blaas terechtkomt in plaats van via de penis naar buiten te komen) of anejaculatie kunnen normale zaadafgifte verhinderen.

Problemen met de functie van zaadcellen

• Slechte zaadbeweeglijkheid (asthenozoöspermie): Zaadcellen die niet goed kunnen zwemmen, zullen de eicel waarschijnlijk niet op natuurlijke wijze bereiken en bevruchten.
• Afwijkende zaadmorfologie (teratozoöspermie): Een hoog percentage zaadcellen met een afwijkende vorm kan de kans op bevruchting verlagen.
• Hoge DNA-fragmentatie: Schade aan het DNA in de zaadcellen kan de bevruchting en de embryo-ontwikkeling belemmeren, zelfs wanneer de overige zaadparameters normaal lijken.
• Antispermantistoffen: Bij sommige mannen maakt het immuunsysteem antistoffen aan die de zaadcellen aanvallen, waardoor hun beweeglijkheid en hun vermogen om een eicel te bevruchten afneemt.

Levensstijl- en omgevingsfactoren

• Obesitas: Overgewicht houdt verband met hormonale verstoringen en een lagere zaadkwaliteit.
• Roken: Het is aangetoond dat het roken van sigaretten het aantal, de beweeglijkheid en de morfologie van zaadcellen vermindert.
• Overmatige blootstelling aan hitte: Veelvuldig gebruik van sauna's, bubbelbaden of strakke kleding die de scrotumtemperatuur verhoogt, kan de zaadproductie tijdelijk verminderen.
• Alcohol en recreatieve drugs: Overmatig alcoholgebruik en het gebruik van marihuana, cocaïne en andere recreatieve drugs kunnen de zaadparameters schaden.
• Stress: Chronische stress kan de hormoonspiegels en de zaadproductie beïnvloeden.

Het diagnosticeren van mannelijke onvruchtbaarheid

Een grondig diagnostisch onderzoek is essentieel om de specifieke oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid vast te stellen en de behandelkeuzes te sturen. Het standaardonderzoek omvat doorgaans:

Spermaonderzoek

Een zaadanalyse vormt de basis van het onderzoek naar de mannelijke vruchtbaarheid. Hierbij worden verschillende belangrijke parameters gemeten, waaronder de zaadcelconcentratie (aantal zaadcellen per milliliter), het totale aantal zaadcellen, de beweeglijkheid (percentage bewegende zaadcellen), de progressieve beweeglijkheid (percentage dat vooruit beweegt), de morfologie (percentage met een normale vorm), het volume, de pH en andere factoren. Wij adviseren minstens twee zaadanalyses met enkele weken ertussen, omdat de resultaten van monster tot monster natuurlijk variëren.

Hormoononderzoek

Bloedonderzoek dat testosteron, FSH, LH, prolactine en schildklierhormonen meet, kan hormonale onevenwichtigheden aan het licht brengen die kunnen bijdragen aan onvruchtbaarheid.

Genetische test

Voor mannen met een zeer laag aantal zaadcellen of zonder zaadcellen in het ejaculaat kan genetisch onderzoek worden aanbevolen. Dit kan een karyotypering omvatten (om te controleren op chromosoomafwijkingen), een test op microdeleties van het Y-chromosoom en een screening op genmutaties voor taaislijmziekte.

Onderzoek naar DNA-fragmentatie van zaadcellen

Deze gespecialiseerde test meet de mate van DNA-schade in de zaadcellen. Een hoge DNA-fragmentatie houdt verband met een verminderde vruchtbaarheid, een slechtere embryo-ontwikkeling en een hoger risico op een miskraam, zelfs wanneer de standaard zaadparameters normaal zijn.

Beeldvormend onderzoek

Een echografie van het scrotum kan varicocèles, afwijkingen aan de zaadballen of een verstopping aantonen. Bij een vermoeden van een verstopping kan een transrectale echografie worden gebruikt om de zaadblaasjes en spuitkanalen te onderzoeken.

Wat is ICSI en hoe werkt het?

Intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI) is een gespecialiseerde vorm van ivf waarbij één zaadcel met een microscopisch fijne naald rechtstreeks in het cytoplasma van een rijpe eicel wordt geïnjecteerd. Deze techniek werd voor het eerst ontwikkeld begin jaren negentig en is sindsdien uitgegroeid tot een van de meest gebruikte en succesvolle behandelingen bij mannelijke onvruchtbaarheid.

ICSI overwint veel van de obstakels die bij mannelijke onvruchtbaarheid een natuurlijke bevruchting verhinderen. Omdat er per eicel maar één zaadcel nodig is, kan ICSI ook slagen wanneer het aantal zaadcellen zeer laag is, de beweeglijkheid slecht is, de morfologie afwijkend is of de zaadcellen chirurgisch uit de zaadballen moeten worden gehaald.

De ICSI-procedure

Het ICSI-proces begint met een standaard ivf-cyclus voor de vrouwelijke partner, met onder andere ovariële stimulatie en het ophalen van de eicellen. Op de dag van de eicelpunctie levert de mannelijke partner een zaadmonster, of worden eerder chirurgisch verkregen en ingevroren zaadcellen ontdooid. De embryoloog selecteert vervolgens onder sterke vergroting de gezondst ogende zaadcel, maakt deze onbeweeglijk en injecteert deze voorzichtig rechtstreeks in elke rijpe eicel met een glazen micropipet. De geïnjecteerde eicellen worden in de incubator geplaatst en de bevruchting wordt de volgende dag beoordeeld.

Slaagpercentages van ICSI

ICSI behaalt bevruchtingspercentages van 70% tot 80% per geïnjecteerde eicel, vergelijkbaar met conventionele ivf. In combinatie met hoogwaardige embryokweek en moderne transfertechnieken behalen ivf-cycli op basis van ICSI zwangerschapspercentages die vergelijkbaar zijn met die van paren zonder mannelijke onvruchtbaarheid. Dit betekent dat zelfs paren met ernstige mannelijke onvruchtbaarheid op goede slaagkansen kunnen rekenen wanneer ICSI correct wordt uitgevoerd in een ervaren kliniek.

Chirurgische spermawinning

Bij mannen met obstructieve of niet-obstructieve azoöspermie (geen zaadcellen in het ejaculaat) kunnen met chirurgische technieken zaadcellen rechtstreeks uit de zaadballen of de bijbal worden gewonnen voor gebruik bij ICSI. De meest voorkomende ingrepen zijn:

• TESA (testiculaire sperma-aspiratie): Er wordt een naald in de zaadbal ingebracht om weefsel met zaadcellen op te zuigen.
• Micro-TESE (microchirurgische testiculaire sperma-extractie): Een geavanceerdere techniek waarbij de zaadbal onder een operatiemicroscoop wordt geopend, zodat de chirurg de weefselgebieden kan opsporen en verwijderen die het meest waarschijnlijk zaadcellen bevatten. Micro-TESE heeft hogere slaagpercentages voor het verkrijgen van zaadcellen dan TESA en is de gouden standaard bij niet-obstructieve azoöspermie.
• PESA (percutane epididymale sperma-aspiratie): Met een fijne naald worden zaadcellen uit de bijbal opgezogen. Dit wordt doorgaans toegepast bij obstructieve azoöspermie.

Geavanceerde technieken voor spermaselectie in 2026

Er zijn verschillende nieuwe technologieën ontwikkeld om de zaadcelselectie voor ICSI te verbeteren:

• Microfluïdische spermaselectie: Maakt gebruik van piepkleine kanaaltjes om de gezondste en meest beweeglijke zaadcellen uit een zaadmonster te scheiden zonder centrifugeren, dat het DNA van de zaadcellen kan beschadigen.
• IMSI (intracytoplasmatische injectie van morfologisch geselecteerde zaadcellen): Maakt gebruik van een ultrahoge vergroting (meer dan 6000x) om voor de injectie de zaadcellen met de beste morfologie en de minste DNA-schade te selecteren.
• MACS (magnetisch geactiveerde celsortering): Maakt gebruik van magnetische kraaltjes om zaadcellen te verwijderen die apoptose (geprogrammeerde celdood) ondergaan, waardoor het monster wordt verrijkt met levensvatbare, gezonde zaadcellen.

Aanpassingen in levensstijl om de spermakwaliteit te verbeteren

Naast medische en chirurgische behandelingen kunnen veranderingen in de leefstijl de zaadparameters na verloop van tijd merkbaar verbeteren. Omdat een volledige cyclus van zaadproductie ongeveer 74 dagen duurt, kunnen mannen het beste minstens drie maanden voor de behandeling met veranderingen beginnen:

• Houd een gezond gewicht aan door een evenwichtig voedingspatroon en regelmatige beweging
• Stop met roken en beperk uw alcoholgebruik
• Vermijd overmatige hitte voor de zaadballen (geen bubbelbaden, sauna's of een laptop direct op schoot)
• Beheers stress door beweging, mindfulness of begeleiding
• Overweeg supplementen: Antioxidanten zoals vitamine C, vitamine E, zink, selenium en co-enzym Q10 hebben enige aanwijzingen laten zien voor een verbetering van de spermakwaliteit
• Beoordeel uw medicijngebruik met uw arts, omdat sommige de vruchtbaarheid kunnen beïnvloeden

Behandeling bij GynoLife IVF Center

Bij GynoLife Vruchtbaarheidskliniek weten we dat mannelijke onvruchtbaarheid een gevoelig en emotioneel moeilijk onderwerp kan zijn. Ons team biedt een ondersteunende, niet-oordelende omgeving waar mannen en stellen een deskundige beoordeling en een op hen afgestemde behandeling krijgen. Onze aanpak omvat een uitgebreide zaadanalyse, hormoontests, genetisch onderzoek en toegang tot het volledige aanbod aan behandelmogelijkheden, waaronder ICSI en chirurgische zaadwinning.

Onderneem vandaag nog actie

Mannelijke onvruchtbaarheid is behandelbaar, en ICSI heeft het vaderschap mogelijk gemaakt voor miljoenen mannen wereldwijd. Als u zich zorgen maakt over mannelijke vruchtbaarheidsfactoren, kan een vroege beoordeling en behandeling een echt verschil maken in uw kans op succes.

Plan een consult bij GynoLife Vruchtbaarheidskliniek en laat onze experts u helpen de beste weg vooruit te vinden.